Historie van toneelvereniging Ernst & Luim.



Of Café De Harmonie nog Café Eekels heette of al Café Jan(tje) van Oijen is niet precies bekend maar feit is wel dat er al heel lang toneelgespeeld werd in het café, voor het zijn huidige naam kreeg. Volgens de overlevering zou de traditie om jaarlijks een of twee toneelstukken op te voeren zijn ontstaan binnen Harmonie Sint Cecilia. De bedoeling was om aan de concerten die van tijd tot tijd werden gegeven voor donateurs, honoraire leden en verdere belangstellenden iets extra’s mee te geven in de vorm van meestal een komisch toneelspel.
Voor de pauze muziek, na de pauze toneel. De acteurs waren dan ook allemaal lid van de Harmonie hetzij als bestuurslid of muzikant. In 1930 werd besloten als zelfstandige vereniging verder te gaan onder de naam Ernst & Luim. Bestuurslid van Sint Cecilia, Jan van Halder wordt de eerste praeses en ook regisseur, Piet Prinsen de eerste secretaris. Andere oprichters de gebroeders Piet, Jan en Frans van Oijen, zoons van de kastelein en zeker ook het latere erelid Willem van Bijnen zijn zowel de harmonie als de toneelvereniging bijna tot aan hun dood trouw gebleven.

Uit de periode voor 1945 zijn vooral de zgn. “jodenstukken” met in de hoofdrollen Samson en Moos bekend gebleven. Namen als Giel van Hulten (den Brats), Math. Junggebürth, Tinus van de Griend en Jo van der Heyden zijn met zilveren pen opgetekend in de annalen van Ernst & Luim. Een hoogtepunt vormt 1937, als de nu weer in ere herstelde kiosk door kunstschilder en buurman Rien van de Pol wordt omgetoverd tot kasteel van “De laatste Tempelier”. Ook het drama “Thomas Mores” was een hoogtepunt uit de vooroorlogse periode.

Tijdens de oorlog worden de toneelactiviteiten tijdelijk onderbroken. De bezetter stelt toestemming tot het geven van uitvoeringen afhankelijk van het lidmaatschap van de kultuurkamer en dit wordt door het toenmalige bestuur geweigerd.

De leden hebben wel het onderlinge contact behouden en nemen direct na de bevrijding in 1945 de draad weer op.

De tijd blijkt niet helemaal te hebben stilgestaan. Ondanks het uitdrukkelijk verbod van het bisdom ’s-Hertogenbosch en tegen de zin van de pastoor zetten vrouwen hun eerste schuchtere stappen op het Haarsteegse toneelpodium. Zij het, dat zij tot ongeveer 1960 door te trouwen hun zwaar bevochten recht om toneel te mogen spelen weer verloren. Gouden lid Nelly van der Heyden van Heist maakt een einde aan deze traditie. Piet van Oijen drukt als regisseur zijn stempel op deze succesvolle periode. Hij blijft dit doen tot 1959. Hij is de laatste amateur-regisseur van Ernst & Luim. Met de komst van Ton Grosfeld wordt de regie professioneel. En zo is het gebleven tot op de dag van vandaag.

In de jaren zestig en zeventig verschijnen donkere wolken boven de amateur-toneelwereld. De opkomst en enorme populariteit van de televisie, de grotere mobiliteit van de bevolking en de hiermee samengaande toename van de ontspanningsmogelijkheden, veel jonge mensen gaan studeren om maar een paar oorzaken te noemen. Heel veel verenigingen in den lande leggen in die jaren het loodje, van de minstens acht toneelverenigingen die de toenmalige gemeente Vlijmen rijk is blijft alleen Ernst & Luim over. Dat naast het doorzettingsvermogen van spelers als de gebroeders Koks, Bart van de Wiel en vele anderen, de band met “Café De Harmonie” en de betrokkenheid van de toenmalige kasteleins de familie van Oijen hierbij, zowel letterlijk als figuurlijk, een cruciale rol hebben gespeeld is een voor de hand liggende conclusie. Ook het Haarsteegse publiek blijft de club trouw en beloont haar met volle zalen.

In 1977 komt een doorbraak naar een nieuwe periode van bloei. Een tiental jonge mensen komt de gelederen versterken en met hen doet Floor Maas haar intrede als regisseur. Speltrainingen en –lessen leiden tot een andere manier van benadering van de rollen. Belichting en decor worden door een aparte ploeg bijna professioneel aangepakt.

Opvallend bij de voorzitters zijn de familienamen Van Halder en Van Beurden. Jan van Halder (mede-oprichter) wordt na enige tijd opgevolgd door Tinie van Beurden. Die draagt op zijn beurt de hamer over aan Luuk van Halder, kleinzoon van Jan van Halder. Van 1999 tot 2015 was Luc van Beurden, zoon van Tinie van Beurden voorzitter. Vanaf 2015 is Luuk van Halder weer ad-interim voorzitter.

Het aantal leden stijgt in de loop van de jaren. In 2009 naar 50, waarvan 4 aspirantleden en 4 ereleden. Bijzonder blij zijn we met het feit dat de afgelopen jaren het aantal jongeren binnen de club gestaag stijgt. Met de toetreding van twee jongere leden tot het bestuur, de keuze voor een jongere regisseur in 2008 -Harold Schraven- en een bewuste toedeling van de toneelrollen aan de jongeren, blijven we deze ontwikkeling stimuleren. Daarnaast beschikken we gelukkig nog over een aantal vrijwilligers.

Het aantal uitvoeringen van een stuk wordt opgevoerd naar acht uitverkochte zalen. De pers is lovend. Een theatergenootschap vrienden van Ernst & Luim wordt opgericht. In 85 jaar Ernst & Luim is veel veranderd. Leden zijn ons door de dood ontvallen, vertrokken naar andere oorden of stopten met spelen. Regisseurs kwamen en gingen en voegden allen iets toe aan het geen Maas eens is begonnen. In 2015 zijn we gestart met onze nieuwe regisseur, Anneke Schröder!

Een ding is hetzelfde gebleven het gastvrije “Café De Harmonie”. De toneelvereniging stelt steeds hogere eisen aan een accommodatie. Dit leide elk jaar opnieuw tot een kleine verbouwing van de zaal. Het café ging twee weken dicht. Jos en Wilma maakten dit mogelijk. Op deze manier droegen zij bij tot behoud van een stukje cultuur in Haarsteeg. In 2017 werd de laatste voorstelling in Café de Harmonie gespeeld.

Na 87 jaar spelen in Café de Harmonie is Ernst en Luim op zoek naar aan andere geschikte locatie. Dit zal voor zowel spelers als publiek wennen zijn maar geeft ook weer nieuwe kansen.